Σε κάθε πολίτη των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιστοιχούν περίπου 55 m2 κτιρίου. Το 75% της συνολικής έκτασης αυτού του κτιριακού αποθέματος Sέχει χρήση κατοικίας (οι μονοκατοικίες είναι σε συνολική επιφάνεια περίπου διπλάσιες από τα διαμερίσματα). Το υπόλοιπο 25% έχει χρήση εμπορική ή δημόσια. Το 50% των κτιρίων έχουν κτιστεί πριν από το 1975, τη χρονιά της εφαρμογής των πρώτων μέτρων για την εξοικονόμηση της ενέργειας, και αναμένεται να είναι σε λειτουργία και μετά το 2050.
 
Η κατανάλωση ενέργειας στα κτίρια των χωρών της Ε.Ε. αυξήθηκε από το 1990 κατά 18% περίπου τη στιγμή που περισσότεροι από 50 εκατομμύρια πολίτες δεν έχουν εξασφαλισμένη τη θέρμανση στους χώρους διαμονής τους. Στα κτίρια και στη βιομηχανία την σχετική με την κατασκευή τους καταναλώνεται το 35% της ενέργειας και οφείλεται το 38% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Είναι λογικό λοιπόν να δίνεται μεγάλη σημασία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών στη μείωση αυτών των μεγεθών. Η Ευρωπαϊκή στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (50% μείωση των εκπομπών μέχρι το 2030 και μηδενικές εκπομπές το 2050 σε σχέση με αυτές του 1990) είναι καταδικασμένη να εξοκείλει εάν οι σχετικές πολιτικές στα κτίρια αποτύχουν.
 
Την ίδια στιγμή ο κλάδος της κατασκευής κτιρίων ενσωματώνει τις οδηγίες για την κυκλική οικονομία στην κατασκευή, προσπαθεί να ανταπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις για ποιότητα κατασκευών (ποιότητα υλικών, ποιότητα αέρα χώρων, κλιματισμός, συστήματα περιβαλλοντικής κατάταξης κ.α.) και επιχειρεί να ψηφιοποιήσει τα προϊόντα και τη δραστηριότητά του.
 
Σύμφωνα με τα στοιχεία του συνδέσμου του Ευρωπαϊκού κατασκευαστικού κλάδου (FIEC) το 2023 στις χώρες της Ε.Ε. οι επενδύσεις στα κτίρια ήταν περί τα 1.015 δις ευρώ με το 65% αυτών σε νέα κτίρια και το 35% σε ανακατασκευές υφιστάμενων. Στα διαγράμματα της σελίδας φαίνονται οι ρυθμοί μεγέθυνσης της δραστηριότητας που συνηθίσαμε να την αποκαλούμε «οικοδομική» στις χώρες της Ε.Ε. και στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία. Τα δεδομένα δίνονται θεωρώντας τη δραστηριότητα του 2015 ως βάση (100 μονάδες). 

Στις χώρες της Ε.Ε. ως σύνολο οι ρυθμοί ανάπτυξης των επενδύσεων στις κτιριακές κατασκευές πέρασαν από το +2,3% του 2022 στο -1,3% το 2023. Ειδικά στην ανακατασκευή των υφιστάμενων κτιρίων οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν +2,7% το 2022 και -0,9% το 2023. Στις νέες κατοικίες ο ρυθμός μεταβολής των επενδύσεων το 2022 ήταν +0,1% και το 2023 βυθίστηκε στο -6,2%. Θα χαρακτήριζε κάποιος τους ρυθμούς του 2022 «αναιμικούς», αφού βρέθηκαν κάτω από τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης. Αυτούς του 2023 θα τους χαρακτήριζε απογοητευτικούς. Οι προβλέψεις μάλιστα για τα επόμενα χρόνια είναι ακόμη πιο δυσοίωνες.

Στην Ελλάδα η οικοδομική δραστηριότητα φαίνεται να ανακάμπτει, τα δύο τελευταία χρόνια μάλιστα με υψηλούς ρυθμούς, ιδιαίτερα στην κατοικία. Δεν έχουν βέβαια ακόμη καλυφθεί οι απώλειες της οικονομικής κρίσης της περιόδου 2008-2020.
 
Με αυτά τα δεδομένα οι ευρωπαϊκές πολιτικές στον τομέα «ενέργεια στα κτίρια» οδηγούνται σε εκτροχιασμό και οι στόχοι της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης κινδυνεύουν να μείνουν στα χαρτιά.

Δ.Μ./ΦΕΒ 2025